Πυρετός με «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο

Προς το παρόν η κλιμάκωση του επεισοδίου έχει αποφευχθεί χάρη στους ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας που διατηρούν οι δύο πλευρές, όλα όμως θα εξαρτηθούν από τη στάση που θα κρατήσουν στο προσεχές μέλλον, μιας και οι διπλωματικές διαβουλεύσεις στο παρασκήνιο είναι ακόμη έντονες.

Αφορμή του επεισοδίου στάθηκε η ενέργεια της Τουρκίας να βγάλει για έρευνες στην υφαλοκρηπίδα του Καστελόριζου το ερευνητικό σκάφος «Πίρι Ρέις», ένα εικοσιτετράωρο μετά την ανακοίνωση για προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού για «τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες», σε θαλάσσια έκταση 1.100 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη Μεσόγειο. Σημειωτέον ότι η περιοχή που πλέει το «Πίρι Ρέις» είναι εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, αλλά εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, νοτίως της Ρόδου και του Καστελόριζου, ενώ επεκτείνεται και σε περιοχές της υφαλοκρηπίδας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ως αντίδραση η Αθήνα απάντησε με έξοδο του ελληνικού ωκεανογραφικού «Φιλία» στα διεθνή ύδατα μεταξύ Θάσου, Λήμνου, Σαμοθράκης. Όπως στην περίπτωση του Πίρι Ρέις που παρακολουθείται από την πρώτη στιγμή διακριτικά από σκάφη του Λιμενικού Σώματος και του Πολεμικού Ναυτικού, έτσι και το «Φιλία» ακολουθεί στενά ένα τουρκικό ναρκαλιευτικό.

Στο παιχνίδι που διεξαγόταν στη σκακιέρα του Αιγαίου ήρθε να προστεθεί και η παραβίαση από αέρος εκ μέρους της τουρκικής αεροπορίας με έξι μαχητικά, τα οποία πέταξαν πάνω από το Αγαθονήσι παραβαίνοντας κάθε διεθνή κανόνα πτήσεων και παραβιάζοντας τον ελληνικό εναέριο χώρο.

Σε παράλληλο χρόνο η ελληνοτουρκική διένεξη συνεχιζόταν σε διπλωματικό επίπεδο, καθώς το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε σε διάβημα προς την Άγκυρα με το οποίο την καλούσε να απέχει από κάθε δραστηριότητα που θίγει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, Γρηγόρη Δελαβέκουρα αναμενόταν και επίδοση ρηματικής διακοίνωσης.

Ωστόσο, για πρώτη φορά ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ορισμού της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, την οριοθέτηση δηλαδή όλων των θαλασσίων ζωνών με τις γειτονικές της χώρες, παραπέμποντας στη συμφωνία (που έχει επιτευχθεί χωρίς να έχει κυρωθεί) με την Αλβανία και στις συνομιλίες που συνεχίζονται με την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Κύπρο.

«Θα προασπίσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα»

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Ευάγγελος Βενιζέλος διαβεβαίωνε ότι «η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή τις κινήσεις του “Πίρι Ρέις” και σε κάθε περίπτωση θα υπάρξει προάσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων». Όσον αφορά στην απόρριψη του διαβήματος του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών προς την Τουρκία, ο κ. Βενιζέλος την χαρακτήρισε αναμενόμενη, συμπληρώνοντας ότι «δε συνεπάγεται περαιτέρω όξυνση», αφού -όπως εξήγησε- «η όποια αποδοχή του θα σήμαινε και την αποδοχή των ελληνικών θέσεων». Προκειμένου πάντως να αποφορτίσει το κλίμα έντασης σημείωσε ότι «δεν πρέπει να δίνουμε μεγαλύτερη αξία στα γεγονότα, αλλά ούτε και να τη μειώνουμε», διευκρινίζοντας επιπροσθέτως ότι το σκάφος πλέει μεταξύ Καστελόριζου και Κύπρου στα διεθνή ύδατα.

Σε δήλωση για το θέμα προέβη και ο αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Δημήτρης Αβραμόπουλος τονίζοντας ότι «η Τουρκία δυναμιτίζει τις διερευνητικές συνομιλίες για τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας, αλλά και την ιδιότητά της ως υποψήφιας χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και κάλεσε την κυβέρνηση «σε άμεσες και αποφασιστικές ενέργειες για την αποφυγή τετελεσμένων γεγονότων και την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και των εθνικών συμφερόντων».

Την Πέμπτη ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Δημήτρης Δρούτσας, πρόκειται να θέσει το ζήτημα στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, στη συνάντηση που θα έχουν στο Αλμάτι του Καζακστάν, στο περιθώριο της συνόδου του ΟΑΣΕ.

Η νέα αντιπαράθεση φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο τη διαμάχη Ελλάδας – Τουρκίας σχετικά με την ύπαρξη υφαλοκρηπίδας στο Καστελόριζο. Πάγια θέση της Άγκυρας είναι ότι το Καστελόριζο δεν έχει υφαλοκρηπίδα, ενώ εκ διαμέτρου αντίθετη είναι η επιχειρηματολογία της Αθήνας που χαρακτηρίζει το Καστελόριζο, ακροτελεύτιο όριο της ελληνικής επικρατείας, βρισκόμενο στο νοτιοανατολικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και άρα η διεξαγωγή από την Τουρκία σεισμικών ερευνών για τον εντοπισμό κοιτασμάτων πετρελαίου δε μπορεί γίνει επιτρεπτή.

Στα τέλη του προηγούμενου μήνα είχε κάνει την εμφάνισή του στη θαλάσσια περιοχή της Σαμοθράκης το ερευνητικό «Τσεσμέ» και πριν από δυο περίπου χρόνια σε ανάλογη πρόκληση στην περιοχή του Καστελόριζου είχε προχωρήσει η Άγκυρα με το ερευνητικό ΜΑΛΕΝΑ.   

Ερώτηση για τις έρευνες του τουρκικού σκάφους «Πίρι Ρέις» εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας κατέθεσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Χουντής, υπενθυμίζοντας ότι σε αντίστοιχη προκλητική ενέργεια είχαν προβεί οι τουρκικές αρχές και τον Ιούλιο 2009. Παράλληλα, ο κ. Χουντής επισημαίνει ότι «η πρόσφατη απόφαση της Τουρκίας είναι δυνατόν να προκαλέσει ξανά εκρηκτική κατάσταση στις σχέσεις της με κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ενώ τέλος καλεί την Επιτροπή να προβεί σε άμεσες ενέργειες, ώστε η τουρκική κυβέρνηση να άρει την απόφασή της για έρευνες υδρογονανθράκων στην υφαλοκρηπίδα κρατών-μελών και να ασκήσει πίεση για να υιοθετήσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, που αποτελεί κοινοτικό κεκτημένο.